Νίκος Λυγερός: Οι νοητικές φάσεις του παιδιού

Υπάρχουν πολλά νοητικά εργαλεία που επιτρέπουν την ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού. Σε πολλούς είναι παντελώς άγνωστα και σε άλλους δεν είναι κατανοητά. Μέσω των πειραμάτων μας έχουμε δει τη διαφοροποίηση που προκαλούν ακόμα και σε παιδιά που θεωρούνται προβληματικά ως προς την κλασική μάθηση. Αυτός ο πλάγιος τρόπος προσέγγισης των γνωστικών αντικειμένων με την χρήση των ανοιχτών προβλημάτων δίνει μεγάλες δυνατότητες στο παιδί, δηλαδή στον επόμενο άνθρωπο να εκφραστεί και μάλιστα να ξαφνιάσει ακόμα και το δάσκαλό του με τον τρόπο με τον οποίο λύνει ένα πρόβλημα.

Σε πρώτη φάση λοιπόν, τα προβλήματα πρέπει να είναι προσιτά για να αυξηθεί η αυτοπεποίθηση του παιδιού, αλλά να μην είναι ποτέ εύκολα, αλλιώς δεν θα μετατραπεί ποτέ σε μαθητή ικανό να λύσει προβλήματα που θεωρεί αρχικά τουλάχιστον αδύνατα να λυθούν, αν δεν είναι άλυτα. Σε δεύτερη φάση, ο μαθητής αποκτά ένα ρόλο στην ομάδα των μαθητών, που του επιτρέπει να πάρει ευθύνες πάντα νοητικές, αλλά και πρακτικές ανάλογα με τις τάσεις του κι όχι με το επίπεδό του, το οποίο αφορά αποκλειστικά το δάσκαλο.

Σε τρίτη φάση, ο μαθητής είναι ικανός να λειτουργήσει ως μέλος της ομάδας και να προσφέρει τις δυνατότητες στους άλλους. Τότε μπορεί να προσφέρει πραγματικά ως επόμενος άνθρωπος. Δεν πρέπει να ξεχνάμε σε όλες αυτές τις φάσεις την ανάγκη της χαράς η οποία παραμένει ο πρώτος στόχος. Δίχως χαρά, ακόμα και αν είναι νοητική, δεν υπάρχει ουσιαστική εξέλιξη. Και ο λόγος είναι σχετικά απλός. Η χαρά είναι ο βασικός πυρήνας της ολοκλήρωσης. Είναι η ίδια αναλογία που ισχύει για την νοημοσύνη και την σκέψη. Επιπλέον, η σκέψη πάνω στη σκέψη που αντιστοιχεί στη συνείδηση έχει το ανάλογο της μέσω της ολοκλήρωσης και είναι η πληρότητα. Η πληρότητα του μαθητή λειτουργεί ως όραμα στο πλαίσιο της μεταδιδακτικής. Σε κάθε φάση, ο ρόλος του δασκάλου είναι σημαντικός αν και διαφορετικός. Τα αντίστοιχα στάδια είναι η κατάλυση, η ανάφλεξη, η συμβουλή. Γι’ αυτό το λόγο είναι απαραίτητη η πολυμορφία του δασκάλου. Τα μετέπειτα στάδια έχουν ένα χαμαιλεοντικό χαρακτήρα και θα εξετασθούν σε άλλο σημείωμα. Σημασία για το παρόν είναι η χρήση νοητικών εργαλείων που ξεφεύγουν από τη συντηρητική παράδοση της ύλης που δεν ασχολείται με την νοημοσύνη αλλά με την ένταξη των παιδιών στην κοινωνία. Αν για πολλούς αυτός ο σκοπός είναι ορθολογικός αυτό δεν σημαίνει ότι σχετίζεται και με την ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού. Μάλιστα η διαφορά φαίνεται και μέσω της χαράς.

Η κοινωνία θέλει τα άτομα να είναι ευτυχισμένα και να έχουν όνειρα, που τους πουλά αν δεν έχουν, τα οποία δεν θα υλοποιηθούν ποτέ. Ενώ η ανθρωπότητα μέσω των δασκάλων θέλει τη χαρά των ανθρώπων και αυτά να έχουν οράματα που θα υλοποιήσουν, για να συμβάλλουν σε αυτό που ονομάζουμε το έργο.

http://www.lygeros.org/lygeros/8013-gr.html

Advertisements
Αναρτήθηκε στις ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΠΑΙΔΕΙΑ. Ετικέτες: , . 8 Σχόλια »

8 Σχόλια to “Νίκος Λυγερός: Οι νοητικές φάσεις του παιδιού”

  1. ΕΛΕΝΗ Says:

    Είστε Μέγας Δάσκαλος !

    Αναμένω με λαχτάρα τα επόμενα σημειώματα !

  2. Φράπις Says:

    Αυτά είναι γενικόλογες θεωρίες γι’ αυτό η εφαρμογή τους είναι αμφίβολη. Έχω διαβάσει θεωρητικούς της διδακτικής. Ώρες ώρες μου δίνουν την εντύπωση πως οι ίδιοι δεν υπήρξαν ποτέ μαθητές. Πάσχουν δε, από έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα της παραγωγής.
    Διαφωνώ με τον Λυγερό.

    • ΕΛΕΝΗ Says:

      Δηλαδή εννοείτε πως έχετε προσπαθήσει να τις εφαρμόσετε και δεν πέτυχαν ή ότι διαβάζοντάς τες σας φαίνονται μη εφαρμόσημες ; Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα δύο.
      Και όταν λέτε «παραγωγή» τι εννοείτε ακριβώς ; Παραγωγή γραπτού λόγου, προφορική έκφραση των παιδιών, ανάλυση μαθηματικών προβλημάτων ή παραγωγή ιδεών και κριτική σε ένα μάθημα όπως της Ιστορίας ή της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής ;

      • Φράπις Says:

        Εννοώ πως όσες απόπειρες εφαρμογής αυτών των θεωριών γνωρίζω, απέτυχαν παταγωδώς. Τα διδακτικά θέματα τα αναλύουν πολύ πιο ρεαλιστικά κάποιοι πολύπειροι δάσκαλοι και καθηγητές, ενίοτε και οι μαθητές, παρά οι θεωρητικοί πειραματιστές. Στείλε ένα από αυτά τα «ιερά τέρατα» της διδακτικής σε ένα ΕΠΑΛ, και θα το δεις μέσα σε μια βδομάδα μαθημάτων να έχει αποκηρύξει όλες τις δημοσιεύσεις του.
        Όταν δε, μιλώ περί παραγωγής, αναφέρομαι στον παραγωγικό τομέα της κοινωνίας, στις επιχειρήσεις, στα εργοστάσια, στο εμπόριο κ.α.. Ορισμένοι δυστυχώς δεν συνειδητοποιούν ότι η εκπαίδευση αποσκοπεί, συν τοις άλλοις και στην προετοιμασία του ανθρώπου απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις. Νομίζουν πως ολόκληρος ο βίος μας κινείται με την νοοτροπία της βαθμολόγησης τύπου σχολείων, ή με την πολυτέλεια των ακαδημαϊκών συζητήσεων. Όμως η καθημερινή πρακτική τους διαψεύδει.

        • ΕΛΕΝΗ Says:

          Αν όμως αυτό εφαρμοζόταν από τα πρώτα σχολικά χρόνια του παιδιού, τότε τα παιδιά των ΕΠΑΛ θα ήταν πιο δεκτικά.
          Το παράδειγμα των ΕΠΑΛ δεν είναι και το καταλληλότερο διότι όπως θα γνωρίζετε δεν είναι και τα παιδιά που είναι «δυνατά» με τη σχολική έννοια του όρου.
          Νομίζω πως αυτό ακριβώς προσπαθεί να αλλάξει με την πρότασή του ο κος Λυγερός.
          Αν δεν αλλάξεις τη μέθοδο και τον τρόπο σκέψης των παιδιών από τα μικράτα τους, το έχεις χαμένο το παιχνίδι.
          Προσωπικά όταν έχω προσπαθήσει να εφαρμόσω μεθόδους «ανοιχτού τύπου», έχω διαπιστώσει αυτή τη χαρά που περιγράφει ο κος Λυγερός, στα πρόσωπα των παιδιών και έχω δει να λάμπουν τα μάτια τους και να φωτίζεται το βλέμμα τους. Στο Δημοτικό όμως …
          Ίσως λοιπόν οι ενήλικες πρέπει να είμαστε οι πρώτοι που θα πρέπει να αλλάξουμε τρόπο σκέψης. Μήπως δηλαδή χρειάζεται να αναθεωρήσουμε τι σκοπό και στόχο θέλουμε να έχει το Σχολείο του μέλλοντος. Το Σχολείο του μέλλοντος δεν θα πρέπει να είναι αυτό με το οποίο μεγαλώσαμε, γιατί τόσα χρόνια δεν είδαμε δα και θεαματικά αποτελέσματα.
          Μήπως αντί να «εκπαιδεύουμε» τα παιδιά θα πρέπει να τα μορφώνουμε ; Να δίνουμε αξία, όπως ακριβώς το λέτε, σε άλλα θέματα και όχι στη βαθμολόγιση; Για να το πετύχουμε όμως αυτό χρειάζεται να ανδιαμορφωθεί το Πρόγραμμα σπουδών και κυρίως οι στόχοι του Σχολείου. Να γίνει στόχος «ο άνθρωπος» και όχι το παραγόμενο έργο από την άποψη της ωφελιμότητας. Να επικρατεί ο ανθρωπισμός και όχι ο ανταγωνισμός.
          Είμαι σίγουρη τότε πως ο αυριανός πολίτης και ευτυχισμένος θα είναι και παραγωγικός στην κοινωνία, όχι με όρους δουλείας, αλλά συνεργασίας.

  3. Φράπις Says:

    Αυτό που αναφέρω από την αρχή των post μου είναι το γεγονός ότι όλα αυτά είναι γενικότητες που αδυνατούν να καταλάβουν τα καθημερινά μικροπροβλήματα, και γι’ αυτό όσες φορές επιχείρησαν να εφαρμοστούν απέτυχαν εξαιτίας αυτών των προβλημάτων.
    Αν τώρα αυτό έγινε μια φορά σε μια τάξη, δε μπορεί να αποτελέσει κανόνα, διότι στις τάξεις των μαθητών κανόνας δεν υπάρχει. Άλλη τάξη είναι έτσι, άλλη είναι αλλιώς.

    Όσον αφορά την παιδεία, συμφωνώ ότι θα έπρεπε να αποτελεί πρωταρχικό στόχο, αλλά επειδή αυτή μεταλαμπαδεύεται, πρέπει να την έχουν οι δάσκαλοι και καθηγητές, οι οποίοι όμως ως γεννήματα θρέμματα αυτής της αλλοιωμένης, ελληνικής κοινωνίας, δεν είναι οι ίδιοι φορείς αυτής της φλόγας. Χωρίς φλόγα, δε μπορεί να υπάρξει μεταλαμπάδευση.

    Αλλά εγώ πιστεύω ότι και να υπήρχε αυτή η φλόγα, και να ήταν όλοι οι δάσκαλοι/καθηγητές τέλειοι, αυτά όλα που λέει ο Λυγερός θα ήταν πάλι θεωρίες, γιατί συμβαίνει το εξής απλό: ο μαθητής είναι άνθρωπος, είναι ελεύθερος στην φύση του και είναι ελεύθερος να αρνηθεί το μοντέλο που του δίνουν, είναι ελεύθερος να το απορρίψει και να δημιουργήσει εσκεμμένα προβλήματα σε αυτό. Ειδικά όταν δει ότι έρχονται οι αρνητικές συνέπειες (οι οποίες λάμπουν διά της απουσίας τους σε όλες αυτές τις γενικότητες του Λυγερού).
    Αλλά αυτά όλα οι θεωρητικοί τα περνούν στο ντούκου και θεωρούν εκχυδαϊσμό την όποια συζήτηση γύρω από αυτά…

  4. ΕΛΕΝΗ Says:

    Εντάξει. Συμφωνώ με τις ενστάσεις. Απλά για ην ενημέρωση: όσο μπόρεσα και μου το επέτρεπαν οι συνθήκες, προσπάθησα να «αλλάξω» τα δεδομένα στη Διδασκαλία σε διαφορετικές Τάξεις παιδιών και ηλικίες, σε διαφορετικά μέρη της Ελλάδας και του εξωτερικού και με διαφορετικής εθνικότητας παιδιά. Παντού συνάντησα αυτό που περιγράφω στο προηγούμενο σημείωμα.

    Δεν είπα ότι είναι εύκολο και φυσικά συμφωνώ για το θέμα της «ανεπάρκειας» στο ανθρώπινο δυναμικό των «εκπαιδευτών».
    Όσο για τα εσκεμμένα προβλήματα που μπορεί ο άνθρωπος να προβάλει, είναι μέσα στο παιχνίδι.
    Το θέμα είναι να κάνουμε μία εξήγηση στο παιδί για το πού το οδηγούμε, να συμφωνήσουμε μαζί του ότι πρέπει να ακολουθήσουμε μερικές απαραίτητες συμβάσεις σε μία ΕΥνομούμενη κοινωνία και κυρίως να κρατάμε σταθερούς τους στόχους μας και την πορεία μας προς αυτούς.
    Ευέλικτοι δε, λαμβάνοντας υπ΄ όψιν μας και τους αστάθμητους παράγοντες.

    Ευχαριστώ για την κουβέντα. Μου φάνηκε πολύ επικοδομητική.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: